ΜΕΤΑΛΛΑΓΜΕΝΑ

Τα τελευταία πέντε χρόνια οι Έλληνες, αλλά και ο κόσμος στις πέντε ηπείρους τρώει γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα, χωρίς καν να το γνωρίζει, αφού αυτά κυκλοφορούσαν (και σε ποσοστό 90% εξακολουθούν να κυκλοφορούν) χωρίς καμία σχετική επισήμανση στην ετικέτα της συσκευασίας τους. Ο λόγος είναι ότι η νομοθεσία των βιομηχανικά ανεπτυγμένων κρατών "έμεινε πίσω" στην κάλυψη του καταναλωτή, και έτσι προσπεράστηκε από τις άμεσα ενδιαφερόμενες βιομηχανίες, που προώθησαν τα μεταλλαγμένα προϊόντα τους στην αγορά και στο στομάχι μας βιαστικά, σιωπηλή και μάλλον "ύπουλα". Ο καταναλωτής σε αυτή τη φάση, δυστυχώς, δεν μπορεί να ξέρει ούτε τι τρώει (ώστε να έχει περιθώριο επιλογής) αλλά ούτε και αν όλα αυτά τα μεταλλαγμένα τρόφιμα, που "αναγκαστικά" καταναλώνει, είναι τουλάχιστον ασφαλή για την υγεία του.

ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΚΑΛΕΣΟΥΝ ;
Η αλήθεια είναι ότι ακόμα και κορυφαίοι επιστήμονες, πολέμιοι των γενετικά τροποποιημένων τροφίμων, δηλώνουν, ότι, μέχρι στιγμής, δεν έχουν επαρκή στοιχεία που να δείχνουν ότι τα ευρείας κατανάλωσης προϊόντα της γενετικής (όπως η σόγια, το βαμβάκι, το αραβοσιτέλαιο, το καλαμπόκι, η ντομάτα, τα τσιπς, οι σοκολάτες, το ψωμί, το μέλι και τα μπισκότα) μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στην ανθρώπινη υγεία. Επίσης αλήθεια είναι, όμως, ότι ουσιαστικά το πείραμα γίνεται επάνω στους καταναλωτές και είναι πολύ νωρίς για εξαγωγή συμπερασμάτων. Όταν ο Βρετανός γενετιστής, Arpad Ruztai, δήλωσε ότι σε ένα πείραμα διατροφής με μεταλλαγμένες πατάτες τα ποντίκια που τις έτρωγαν παρουσίασαν συρρίκνωση εγκεφάλου και μερικά από αυτά καρκίνο. Ο επιστήμονας αυτός απολύθηκε αμέσως από την εταιρεία στην οποία απασχολούνταν ως ερευνητής και το θέμα τότε δεν πήρε μεγάλες διαστάσεις, επειδή κάποιοι τον παρουσίασαν ως "εκκεντρικό". Αργότερα - εν όψει της παγκόσμιας συνδιάσκεψης για τη βιοασφάλεια, δηλαδή για τους κινδύνους από την κατανάλωση και χρήση γενετικά τροποποιημένων οργανισμών - είκοσι διεθνούς κύρους επιστήμονες ανακίνησαν το όλο θέμα της μελέτης Puztai. Στόχος τους δεν ήταν να την υποστηρίξουν ως απόλυτα τεκμηριωμένη, αλλά απλώς να επιμείνουν, με αυτήν "στο χέρι", ότι πρέπει να διεξαχθούν πιο μακρόχρονα και σοβαρά πειράματα, "προτού με τόση βιασύνη αρχίσουμε όλοι να τρώμε μεταλλαγμένα και προκληθούν τόσο στην υγεία όσο και στο περιβάλλον βλάβες που δεν θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε". Οι υπέρμαχοι των μεταλλαγμένων κατάφεραν να ξεπεράσουν και πάλι το όλο ζήτημα, με το επιχείρημα ότι η πατάτα με τις μεταλλάξεις που δοκίμασε στα πειραματόζωα του ο Βρετανός ερευνητής δεν βγήκε ποτέ στην αγορά. Είπαν συγκεκριμένα ότι η παρέμβαση του γενετιστή ήταν γνωστό ότι θα προκαλούσε προβλήματα, αφού έβαλε εν γνώσει του "επικίνδυνα γονίδια" στις πατάτες, και ότι ο ίδιος στη συνέχεια μίλησε δημοσίως για το όλο ζήτημα, προτού καν το πείραμα ολοκληρωθεί.
Παρότι όντως λοιπόν δεν έχουν αποδειχθεί τα προβλήματα που τα τροποποιημένα τρόφιμα μπορούν να προκαλέσουν, το παγκόσμιο "ρίσκο" παραμένει.
Γιατί ναι μεν μπορούμε να καταστρέψουμε ένα άνθρωπο το δύσκολο και έως σήμερα ακατόρθωτο είναι να τον φτιάξουμε…

ΓΙΑΤΙ ΚΑΝΕΝΑΣ ΔΕΝ ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΕΙ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ
Οι υπέρμαχοι και οι παραγωγοί των γενετικά τροποποιημένων τροφίμων τονίζουν ότι καμία άλλη έρευνα, εκτός από αυτό το "ηθελημένα επικίνδυνο πείραμα" του Puztai, δεν έχει δείξει ότι η κατανάλωση γενετικά τροποποιημένων τροφίμων μπορεί να προκαλέσει βλάβη στην υγεία. Όταν, όμως, εντέλει, ζητήθηκε επισήμως από τους παραγωγούς των προϊόντων να αναλάβουν την αστική ευθύνη για τυχόν συνέπειες στην υγεία των πολιτών από την κατανάλωση των τροφίμων τους, αυτοί το αρνήθηκαν κατηγορηματικά! Η κυριότερη ένσταση των γενετιστών, αλλά και των αρμοδίων στελεχών σε μερικά ευαισθητοποιημένα υπουργεία Υγείας ή Περιβάλλοντος της Ευρώπης, πάντως είναι η εξής: Ακόμα και αν αποδειχθεί (που δεν έχει αποδειχθεί) ότι βραχυπρόθεσμα τα τρόφιμα αυτά δεν προκαλούν καμία βλάβη στην ανθρώπινη υγεία, είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσουν σοβαρές αλλαγές στη βιοποικιλότητα, θα δημιουργήσουν μικρόβια πιο ανθεκτικά στα αντιβιοτικά και πιθανόν νέες "γενεές εντόμων", δηλαδή μια σειρά από πιθανόν μη αντιστρέψιμες και μη αντιμετωπίσιμες αλλαγές, που θα πλήξουν τουλάχιστον έμμεσα την ανθρώπινη υγεία.

Ο ΦΟΒΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ
Το 70 - 80% των Ευρωπαίων πολιτών είναι κατά της χρήσης μεταλλαγμένων ουσιών στα τρόφιμα. Αυτό το ποσοστό έχει αναγκάσει πολλές σχετικά μικρές βιομηχανίες τροφίμων να "το ξανασκεφτούν" και εντέλει να μην κάνουν (εν γνώσει τους τουλάχιστον) χρήση τέτοιων ουσιών.

Ο φόβος των αντιδράσεων της κοινής γνώμης έκανε τους παραγωγούς να πιέσουν και να πετύχουν επί πολλά χρόνια να μην υπάρχει καμία επισήμανση στα τρόφιμα αυτά, δηλαδή ένδειξη ότι περιέχουν ουσίες OGM ή GM (Genetically Modified, Γενετικά Τροποποιημένες). Το επιχείρημά τους ήταν πως η κοινή γνώμη "δεν είναι ενημερωμένη σωστά" και "ο κόσμος φοβάται" και "κανένας δεν θα καταναλώνει τα προϊόντα μας". Ή δικαιολογίες του τύπου: "Γιατί να βάλουμε ειδική σήμανση, σαν να περιέχει το προϊόν μας... ραδιενέργεια, αφού είναι ελάχιστα διαφορετικό από το φυσικό".
Τελικά, οι παραγωγοί τροφίμων αναγκάστηκαν δια νόμου πλέον να αναγράφουν την ένδειξη πως περιέχουν γενετικά τροποποιημένες ουσίες σε όσα τρόφιμα αυτές χρησιμοποιούνται ως πρώτες ύλες. Πέτυχαν, όμως, να μην το αναφέρουν πουθενά όταν το μεταλλαγμένο συστατικό είναι "απλώς πρόσθετο", δηλαδή γλυκαντική ουσία ή συντηρητικό - κάτι που ισχύει για το 90% των προϊόντων τους.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΜΕΤΑΛΛΑΓΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ
Τα "νεοφανή τρόφιμα" είναι εκείνα που προέρχονται από σπόρους (ή ζώα), στο DNA των οποίων έχουν γίνει εργαστηριακά γονιδιακές παρεμβάσεις (αφαιρέσεις, προσθέσεις ή τροποποιήσεις γονιδίων), ώστε να είναι πιο ανθεκτικά ή να περιέχουν μία συγκεκριμένη πρωτείνη, βιταμίνη κλπ. Όλα αυτά τα τρόφιμα λέγονται "γενετικά τροποποιημένα" ή "διαγονιδιακά" και, παρότι καθιερώθηκαν να αναφέρονται ως μεταλλαγμένα, είναι "τεχνικά" λάθος. Μεταλλαγμένα θεωρούνται από τους ειδικούς όσα έχουν μεταλλαγμένα γονίδια, λόγω ακτινοβόλησής τους και όχι κατόπιν "ένεσης" άλλου γονιδίου. Αυτά δεν θεωρούνται τροποποιημένα και δεν εμπίπτουν σε καμία νομοθετική ρύθμιση για την προστασία του καταναλωτή. Οι επεμβάσεις γίνονται για το κέρδος των εταιρειών.

ΑΠΟ ΠΟΤΕ ΤΡΩΜΕ ΜΕΤΑΛΛΑΓΜΕΝΑ;
Στην Ελλάδα πρέπει να τρώμε τρόφιμα με τροποποιημένα γονίδια τουλάχιστον από το 1996. Ο λόγος είναι ότι, ενώ μέχρι τότε οι ελληνικές βιομηχανίες τροφίμων ήταν συγκρατημένες και μάλλον αρνητικές στη χρήση τέτοιων πρώτων υλών, εκείνη τη χρονιά "πέρασε" διεθνώς η άποψη ότι η μεταλλαγμένη σόγια, για παράδειγμα, θα πρέπει να αναμιγνύεται με τη φυσική σοδειά. Με δύο λόγια, οικονομικοί παράγοντες έπεισαν τους πάντες στην αλυσίδα παραγωγής (εμπόρους σπόρων, αγρότες, μεσάζοντες, μεταφορείς) να βάλουν κυριολεκτικά στο ίδιο τσουβάλι τη μεταλλαγμένη και τη φυσική σόγια, με αποτέλεσμα πλέον κάθε έλεγχος να είναι αδύνατος, για καθαρά τεχνικούς λόγους.

ΠΟΙΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΊΝΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ
Για ελάχιστα τρόφιμα υπάρχει η βεβαιότητα ότι χρησιμοποιούν γενετικά τροποποιημένες πρώτες ύλες ή πρόσθετα. Ο λόγος είναι ότι, για να βεβαιώσει κάποιος την παρουσία τροποποιημένων γονιδίων - για παράδειγμα - σε μία σοκολάτα, θα πρέπει είτε να το παραδεχθεί ευθέως η παραγωγός βιομηχανία (εφόσον... και αυτή το γνωρίζει) είτε να προλάβει να γίνει ειδικό τεστ στις πρώτες ύλες που χρησιμοποιεί, δηλαδή προτού αυτές αναμειχθούν για την παρασκευή του προϊόντος. Άπαξ και οι πρώτες ύλες περάσουν στη φάση της τελικής παραγωγής του τροφίμου, δεν υπάρχει κανένα αξιόπιστο τεστ ελέγχου που να ανιχνεύει με σιγουριά τα τροποποιημένα γονίδια. Όσον αφορά στην Ελλάδα, ο ΣΕΒΤ (Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανικών Τροφίμων) δηλώνει ότι, ακόμα και αν είχε την πρόθεση να ελέγξει τα προϊόντα που παράγει, θα του ήταν πρακτικά αδύνατον, μια που τώρα πλέον αγοράζονται αναμεμειγμένες σοδειές πρώτων υλών και όχι χωριστά οι "συμβατικές" και χωριστά οι "διαγονιδιακές". Δυστυχώς, ακόμα και η Greenpeace και η Ένωση Ευρωπαίων Καταναλωτών, που "κυνηγούν" το θέμα φανατικά, αδυνατούν να δώσουν μία σαφή λίστα με γενετικά τροποποιημένα προϊόντα.

ΤΙ ΟΡΙΖΕΙ Ο ΝΟΜΟΣ
Στην Ελλάδα ισχύει ό,τι και στην Ευρώπη, όπου, παρά τη μάχη που δίνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για πιο προστατευτικές για τον καταναλωτή διατάξεις, η Κομισιόν μένει σε ένα σχετικά χαλαρό και μάλλον αρνητικό για τον καταναλωτή νομικό πλαίσιο. Σύμφωνα με αυτό, μπορεί να καλλιεργηθεί, να παραχθεί, να εισαχθεί ή να κυκλοφορήσει - εξεταζόμενο "κατά περίπτωση" - οποιοσδήποτε σπόρος ή προϊόν γενικά και αόριστα "δεν είναι επιβλαβές για την υγεία". Καμία χώρα μάλιστα δεν μπορεί να ασκήσει βέτο στην εισαγωγή κάποιου προϊόντος, άπαξ και αυτό εγκριθεί για οποιοδήποτε άλλο κράτος - μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αν δεν αποδείξει στην Κομισιόν ότι το συγκεκριμένο προϊόν ή σπόρος προς καλλιέργεια είναι επιβλαβής. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, κάθε φορά που μία χώρα θέλει να εισαγάγει ένα τρόφιμο αυτής της κατηγορίας υποβάλλει ένα φάκελο με στοιχεία στην αρμόδια ευρωπαϊκή επιτροπή, που με τη σειρά της τον προωθεί σε όλα τα κράτη-μέλη. Αυτά, με διυπουργικές επιτροπές, εξετάζουν τα στοιχεία του φακέλου και αποφαίνονται ή "ψηφίζουν" κατά χώρα αν το εγκρίνουν ή όχι.

@ INTERNET
Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στις διευθύνσεις του Internet:
http://www.greenpeace.fr/campagnes/ogm/liste.html
http://www.mg.co.za/mg/news/96dec1/16dec-tomatoes.html
http://www.ucsusa.org/agriculture/gen.whatis.html
http://www.argonet.co.uk/users/john.rose/

Προηγούμενη σελίδα | Κεντρική σελίδα | Κατάλογος